W 2023 r. wprowadzono do ustawy o prawach konsumenta nowy przepis – art. 7aa, stanowiący jedno z istotnych rozszerzeń ochrony prawnej. Jego celem było objęcie dodatkowymi uprawnieniami osób fizycznych, które prowadzą działalność gospodarczą, lecz zawierają umowy w zakresie niezawodowym. Jakie konkretnie sytuacje obejmuje ten przepis? Kto może się nim posłużyć i jakie niesie wyzwania? Czy to rozwiązanie rzeczywiście jest korzystne, czy może budzi kontrowersje?
Treść przepisu art. 7aa
„Przepisy dotyczące konsumenta zawarte w rozdziałach 4, 5a i 5b stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie ma ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie CEIDG.”
Celem przepisu jest objęcie ochroną tych przedsiębiorców – jednoosobowych, którzy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonują zakupów, które nie mają dla nich charakteru zawodowego – dając im prawo np. do odstąpienia od umowy na takich samych zasadach jak konsumentom.
Aby skorzystać z przepisu art. 7aa, muszą być jednocześnie spełnione wszystkie trzy elementy:
- Osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą (ujawnioną w CEIDG),
- Umowa zawierana jest w bezpośrednim związku z działalnością gospodarczą, tzn.
w okolicznościach powiązanych z firmą, - Umowa nie ma charakteru zawodowego – zakupiony towar nie może zostać odsprzedany w ramach działalności, nie może też służyć do osiągania celu zawodowego, generować przychodu.
Te przesłanki są kumulatywne – brak choć jednego elementu, wyklucza możliwość zastosowania ochrony z przepisu art. 7aa.
Przykład 1.
Zbyszek w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej wznosi domy. Wykonuje swoją działalność z udziałem pracowników. Zapewnia kadrze na placu budowy pomieszczenie socjalne. Do pomieszczenia zakupił ogrzewacz gazowy oraz expres do kawy. Oba urządzenia służą wyłącznie pracownikom. Zakupy mają bezpośredni związek z wykonywaną działalnością przez Zbyszka, ale nie mają dla niego charakteru zawodowego, nie przyczyniają się m.in. do generowania dochodu. Zakupy spełniają zatem przesłanki do zastosowania omawianego przepisu.
Przykład 2.
Maciej prowadzi mobilny serwis ogumienia. Jednoosobowa działalność Macieja polega na dotarciu do klienta mobilnym warsztatem i wykonaniu usługi naprawy ogumienia w miejscu awarii.
W samochodzie (mobilnym warsztacie) Macieja uszkodzeniu uległa część, którą kupił na odległość
w ramach prowadzonej działalności (na fakturę ze wskazanym NIP). Z uwagi na fakt, iż znalazł taką samą część taniej, Maciej postanowił w ramach przysługującego konsumentom prawa do odstąpienia od umowy zwartej na odległość zwrócić część do sklepu internetowego. Sprzedawca części odmówił umożliwienia Maciejowi skorzystania z tego prawa. Konkludując, wulkanizator Maciej zakupił część do pojazdu w związku z prowadzoną działalnością. Pojazd ten jest wykorzystywany do celów zawodowych i m.in. jest podstawą generowania dochodu dla Macieja, zatem zakup miał charakter zawodowy dla niego. Ten zakup Macieja nie spełnił przesłanek do skorzystania z dobrodziejstwa przepisu art. 7aa.
Przykład 3.
Maciej wulkanizator dokonał zakupu kolejnej części tym razem do pojazdu prywatnego. Tak jak poprzednio zakup miał miejsce „na fakturę” i przez internet. Zamontowana część przed upływem dwóch lat uległa awarii. Maciej wystąpił do sprzedawcy z roszczeniem reklamacyjnym z tytułu odpowiedzialności przedsiębiorcy za zgodność towaru z umową, zażądał wymiany części na wolną od wady. Sprzedawca odmówił uznania reklamacji z uwagi na fakt, iż Maciej w umowie sprzedaży występuje jako przedsiębiorca i nie podlega ochronie konsumenckiej. Ten zakup wulkanizatora również nie spełnia przesłanek do zastosowania przepisu art. 7aa, bowiem część nie ma związku z działalnością gospodarczą Macieja. Nadto czyn Macieja może narazić go na odpowiedzialność karno-skarbową z uwagi na ewentualne uszczuplenie fiskalne, gdyby obniżył podstawę opodatkowania o kwotę zakupu, który nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.
Przepis art. 7aa ustawy o prawach konsumenta stanowi ważny krok w podniesieniu ochrony prawnej – na rzecz osób prowadzących działalność gospodarczą, ale dokonujących zakupów w celach niezawodowych.
Umożliwia dostęp do instrumentów przewidzianych dla konsumentów (m.in. prawo odstąpienia), co wcześniej było wątpliwe. Aby skorzystać z ochrony, trzeba jednak spełnić trzy warunki: prowadzenie działalności gospodarczej, powiązanie umowy z działalnością, ale brak charakteru zawodowego – co w praktyce może być trudne do wykazania. Chociaż przepis wszedł w życie 1 stycznia 2023 r. nadal nastręcza wątpliwości interpretacyjnych a skromne orzecznictwo, może być wyzwaniem i stwarza pole do przyszłych sporów oraz wyjaśnień przed sądami.
Opracował M.N.
